Hinggil sa Pagdami ng Liya sa Lawa ng Laguna at sa mga Dapat Gawin Upang Maiwasan ang Malawakang Pagkamatay ng Isda

Sa isinagawang patuloy na pagmamatyag at pagsusuri ng kalidad ng tubig sa Lawa ng Laguna ng Pangasiwaan sa Pagpapaunlad sa Lawa ng Laguna (LLDA) noong ika-14 ng Hunyo, 2021, nakita sa lahat ng labinlimang (15) istasyon ng Ahensiya sa paligid ng lawa ang mga nakalutang at pulo-pulong liya na indikasyon ng malawakang pagdami nito o pagkaroon ng tinatawag na “algal bloom”. Pagkatapos na suriin ng LLDA ang mga sampol ng tubig na kinolekta sa lawa, nalaman na ang uri ng liya na aktibong dumadami ay may sayantipikong pangalan na Microcystis aeruginosa.

Kalakip ng paalala na ito ay ang lokasyon ng mga istasyon ng LLDA sa Lawa ng Laguna at ang mga kinuhang larawan sa bawat istasyon noong Hunyo 14.



Ang pagdami ng liya sa lawa ay nakakatulong sa mabilis na paglaki ng isda dahil sa ito ay nagsisilbing natural nilang pagkain. Subali’t sa panahon na ang liya ay sobra ang dami, ito ay maaaring magdulot ng masamang epekto sa mga isda, lalo na sa mga isdang nasa fishcages o fishpens.

Mga Sanhi ng Pagdami ng Liya at Epekto sa Lawa

Ang malawakang pagdami ng liya sa lawa ay kadalasang nagyayari kapag ang tubig ay kalmado at tumining, masyadong mainit ang panahon at maraming sustansiya sa tubig na ang pangunahing pinanggagalingan ay mula sa mga bahayan sa paligid ng lawa. Makikita ang matinding pagdami ng liya kapag ang tubig ng lawa ay naging kulay berde at may pagkakataon na ang lawa ay mistulang may mga nakalutang na pinturang kulay berde. Kadalasan nagkakaroon ng matinding pagdami ng liya sa mga liblib o tagong lugar ng lawa sapagkat dito ay walang masyadong paggalaw ng tubig at dito na natitipon ang mg aliya depende sa galaw ng hangin.

Bagama’t ang sobrang dami ng liya sa lawa ay nagbibigay ng maraming oxygen sa buong maghapon bukod sa nagsisilbing pagkain ng isda sa lawa, ang maraming oxygen na naibigay nya sa araw ay ginagamit naman nila sa gabi sa kanilang paghinga. Kaya kung maraming isda ang inaalagaan sa fishcages o fishpens, nagkakaroon ng kakulangan sa lebel ng oxygen sa tubig na kinakailangan ng mga isda. Ito ay maaaring magdulot ng “stress” sa isda at kung hindi sila makabawi sa epekto nito, ito ay magresulta sa pagkamatay ng mga isda.

Mayroon ding pagkakataon na ang masyadong mainit na panahon ay magdudulot ng masyadong pagdami ng liya. Kung masundan ito ng matinding ulan at biglaang pagbabago ng temperatura ng tubig sa lawa, ito ang magiging sanhi ng malawakang pagkamatay ng mga liyang ito. Habang nabubulok ang mga namatay na liya, ginagamit nito sa proseso ng pagkabulok ang mga oxygen na nasa tubig na nagdudulot ng kakulangan ng oxygen para sa mga isda, lalung-lalo na sa mga nasa fishcages at fishpens. Kapag sobrang nagkulang ng oxygen sa tubig, ito ang nagiging dahilan upang magkaroon ng maramihang pagkamatay ng isda.

Mga Dapat Gawin

Upang maiwasan ang magiging masamang epekto ng matinding pagdami ng liya sa lawa, pinapayuhan ang mga fishcage at fishpen operators na maging mapagmatyag sa galaw ng mga isdang nasa fishcage o fishpen. Kapag napansin na umiibabaw sa paglangoy ang mga isda at sumisinghap-singhap sa ibabaw ng tubig, ito ay nangangahulugan na kulang ang dami ng oxygen. Inirerekomenda sa mga fishcage o fishpen operators na patakbuhin ang kanilang bangkang de motor sa lugar na kulang ang oxygen sapagka’t sa ganitong paraan ay mapupunan ang kakulangan ng oxygen sa tubig at mahahawi at maiiwasan din ang pagbuo-buo ng mga liya. Maaari ring gumamit ng mga aerators o paddle wheel para matugunan ang kakulangan sa oxygen. Ang mga bagay na ito ay dapat gawin kada dalawang oras sa gabi hanggang madaling araw.

Pinapayuhan din ang mga fishcage at fishpen operators na kung sakaling may makikitang namatay sa kanilang inaalagaang isda ay dapat na hanguin kaagad ang mga ito at itapon sa labas ng lawa. Hindi dapat hayaang mabulok ang mga isdang namatay sa loob ng fishcages o fishpens sapagka’t mangangailangan din ang mga ito ng oxygen habang nabubulok na lalong magpapalala sa sitwasyon.

Ang suporta ng mga Pamahalaang Lokal sa paligid ng lawa na paigtingin ang pagpapatupad ng kanilang mga programa, proyekto at iba pang gawaing pang-kalikasan ay kinakailangan upang mabawasan ang mga sustanyang nagmumula sa mga nabubulok na dumi na itinatapon sa lawa. Ang mga karaniwang pinanggagalingan ng mga masusustansyang tubig na nagiging sanhi ng pagdami ng liya sa lawa ay sa kalupaan, industriya at kabahayan.

Para sa karagdagang impormasyon, maaaring makipag-ugnayan sa LLDA- Environmental Laboratory and Research Division (ELRD) sa telepono bilang 8376-4044, lokal 106, 140, 141 at 142 o kaya sa kanilang email na elrd@llda.gov.ph